گیتس دندانپزشکی

گیتس دندانپزشکی

گیتس دندانپزشکی Gates Glidden Drills (GGDs) یکی از ابزارهای دندانپزشکی کلاسیک و پرکاربرد در شاخه اندودنتیکس (درمان ریشه دندان) و دندانپزشکی ترمیمی است. این ابزارها به عنوان دریل‌های جانبی‌برش‌دار (side-cutting) طراحی شده‌اند و عمدتاً برای آماده‌سازی کانال ریشه، باز کردن دهانه کانال و ایجاد فضای مناسب برای پست‌ها استفاده می‌شوند. این ابزار به ‌گونه ‌ای طراحی شده است که در صورت شکسته شدن، از قسمت بالایی شکسته می شود و برای بیمار و دندان مشکلی به وجود نمی آورد. در موارد نادری که شکستگی در بالا رخ می دهد، پزشک معمولاً باید از میکروسکوپ جراحی و اولتراسونیک برای تسهیل برداشتن استفاده کند.
گیتس دریل در ناحیه سر کروی شکل هستند. برای آماده سازی ناحیه یک سوم بالایی تاج کانال ریشه استفاده می شود و مواد پر شده را از کانال ریشه بیرون می آورد. طول گیتس دندانپزشکی 28، 32 و 38 میلیمتر بوده و ضخامت قطر آن ها بین 1 الی 6 است به این معنا که گیتس دریل با اندازه قطر 1 کوچک تر و اندازه 6 بزرگ ترین است.
گیتس دندانپزشکی یک ابزار بسیار تیز و پرسرعت بوده که 800 الی 1200 دور در دقیقه چرخیده و بنابراین هنگام استفاده از آن باید بسیار محتاط بود. علاوه بر این دارای لبه ‌های تیزی است که استرس و فشار وارد شده بر روی دندان را کاهش می‌دهند. یک نکته قابل توجه در رابطه گیتس سازگاری آن با اکثر موتورهای اندو می باشد و قابلیت استریل شدن را دارد.

 
طراحی و اندازه‌های گیتس دندان

گیتس دندان از جنس فولاد ضدزنگ (stainless steel) یا گاهی نیکل-تیتانیوم (NiTi) ساخته می‌شوند و دارای شفت بلند و نازک با دیواره‌های موازی و سر برش‌دهنده کوتاه و بیضی‌شکل (football-shaped) با نوک ایمنی (blunted tip) هستند. این نوک ایمنی از برش ناخواسته در انتها جلوگیری می‌کند و برش فقط از کناره‌ها (3-4 میلی‌متر طول برش) انجام می‌شود.

کاربردهای گیتس دندانپزشکی

گیتس دندانپزشکی عمدتاً در مراحل زیر به کار می‌روند:
آماده‌سازی کانال ریشه: باز کردن و فلرینگ (گشاد کردن) یک‌سوم کرونال کانال ریشه در تکنیک‌های crown-down و step-down، برای تسهیل ورود فایل‌های دستی یا روتاری.
حذف مواد پرکننده: برداشتن گوتاپرکا (gutta-percha) برای ایجاد فضای پست در پروسیجرهای پست و کور (post-and-core).
شکل‌دهی کلی: ایجاد taper (مخروطی) در یک‌سوم کرونال و میانی کانال، بدون خطر آسیب به apex (انتهای ریشه). همچنین برای دسترسی مستقیم به apex (straight-line access) مفید است.
این ابزارها به ویژه در کانال‌های صاف و مستقیم کارایی بالایی دارند و می‌توانند جایگزین مناسبی برای فایل‌های روتاری در موارد ساده باشند.

مزایای گیتس دندانپزشکی

ایمنی بالا: نوک ایمنی از پرفوراسیون (سوراخ شدن) جلوگیری می‌کند و طراحی جانبی‌برش‌دار اجازه می‌دهد بدون فشار apical، مواد را بردارد.
اقتصادی و قابل استفاده مجدد: از فولاد ضدزنگ ساخته شده، پس از استریلیزاسیون (اتوکلاو) قابل استفاده مجدد است و هزینه کمتری نسبت به ابزارهای NiTi دارد.
کارایی در برداشتن مواد: عمل برش در حین خروج (outstroke) و حرارت اصطکاکی نرم‌کننده گوتاپرکا، برداشتن مواد را آسان می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد استفاده از GGDs خطاهای پرکننده مانند underfilling یا overfilling را کاهش می‌دهد، بدون افزایش خطر برداشتن بیش از حد dentin.
طراحی شکست ایمن: در صورت آسیب، در ناحیه گردن می‌شکند که با هموستات به راحتی قابل برداشت است.
آسیب کمتر: سر برش کوتاه‌تر نسبت به Peeso reamer، آسیب کمتری به ساختار دندان وارد می‌کند.

معایب گیتس دندان

عدم انعطاف‌پذیری: از فولاد ضدزنگ سفت ساخته شده، بنابراین در کانال‌های خمیده (curved) خطر شکست یا پرفوراسیون furcal (در ناحیه bifurcation) وجود دارد. برای این موارد، NiTi روتاری بهتر است.
حساسیت به گرما و عمق: حرارت اصطکاکی می‌تواند ابزار را بیش از حد عمیق بکشد و باعث sticking شود. همچنین پس از چند استفاده، کُند یا خم می‌شود و باید تعویض گردد.
برداشت بیش از حد dentin: در فلرینگ کرونال، اگر بیش از حد استفاده شود، دندان را ضعیف می‌کند. اندازه‌های بزرگ (#5-#6) خطر پرفوراسیون را افزایش می‌دهند.
محدود به کانال‌های صاف: برای پست‌اسپیس در کانال‌های خمیده مناسب نیست.

نحوه استفاده (راهنمای گام‌به‌گام)

آماده‌سازی اولیه: قبل از استفاده، با فایل K دستی patency کانال را چک کنید و debris را از کف chamber بردارید تا از انسداد جلوگیری شود.
انتخاب اندازه: با اندازه کوچک (#1) شروع کنید و به تدریج به بزرگتر (#2-#3) بروید. برای taper بیشتر، از اندازه بزرگتر در عمق بیشتر استفاده کنید.
تکنیک برش: هندپیس را با فشار apical ملایم وارد کنید و همزمان rheostat را فعال کنید تا حرارت نرم‌کننده ایجاد شود. ابزار را 3-5 میلی‌متر وارد کنید، سپس بکشید (pull back) و تکرار کنید. از motion brushing coronal (حرکت برس‌مانند در دیواره‌های وسیع‌تر) برای شکل‌دهی استفاده کنید.
عمق و جهت: تا نقطه curvature اولیه (1-2 میلی‌متر کرونال به آن) پیش بروید. از furcation دور نگه دارید (anti-curvature filing) تا پرفوراسیون جلوگیری شود.
پس از استفاده: ابزار را معکوس کنید اگر گیر کرد. پس از هر جلسه، استریل کنید و اگر کُند شد، تعویض کنید.